Negatywny wpływ na zdrowie pracownika stwierdzono w przypadku aż 30% miejsc pracy w Europie. Czynniki szkodliwe w środowisku pracy dzielimy zwykle na: fizyczne, chemiczne, biologiczne i psychofizyczne. Te ostatnie są często niesłusznie bagatelizowane. Jakie zagrożenia dla zdrowia wiążą się z wykonywaniem pracy i jak przeciwdziałać chorobom?


Czynniki psychofizyczne w miejscu pracy

Lekceważenie zagrożeń, które mogą wynikać z czynników psychofizycznych w środowisku pracy, może mieć bardzo poważne konsekwencje. Obciążenia emocjonalne i umysłowe wpływają przede wszystkim na efektywność pracy i zdrowie pracowników.

Do podstawowych postaci obciążenia emocjonalnego w pracy zaliczamy stres, frustrację i wypalenie zawodowe. Dyskomfort psychiczny, jaki za sobą niosą, jest bez wątpienia odczuwalny. Obciążenia psychiczne na stanowisku pracy mogą prowadzić do wielu poważnych chorób, których leczenie wymaga zaangażowania specjalistów oraz może być czasochłonne.

Najczęściej szkodliwe czynniki psychofizyczne mają odzwierciedlenie w warunkach pracy, np. w przeciążeniu ilościowym pracą, ograniczonym zakresie kontroli nad pracą, niejasnością roli w firmie, a także warunkami fizycznymi pracy.


Jakie choroby wywołują czynniki psychofizyczne?

Depresja spowodowana pracą to niestety coraz częstsze zjawisko.  Według raportu „Depresja – analiza kosztów ekonomicznych i społecznych” opracowanego przez naukowców z Uczelni Łazarskiego, zwiększa się liczba zachorowań na depresję wśród osób młodych i aktywnych zawodowo. Jako przyczynę podaje się „obciążenie narastającymi stresorami przy pogłębiającym się braku wsparcia społecznego”.

Stres w pracy to bardzo częste podłoże dolegliwości pracowników. Przyczyny i skutki stresu są różne i mogą być bardzo wyraźne lub ledwie zauważalne u poszczególnych osób. Choroby od stresu występują nierzadko. Stres sam w sobie nie jest chorobą. Jest naturalną reakcją organizmu na wymagania i obowiązki. Jednak jego długotrwałe, przewlekłe oddziaływanie może doprowadzić do różnego rodzaju negatywnych objawów, np.:

  • depresji i nerwic,
  • obniżenia odporności organizmu i związanych z nią chorób infekcyjnych,
  • owrzodzenia układu pokarmowego i bolesnych skurczów jelit,
  • zwiększenia ryzyka zachorowania na nowotwór,
  • nadciśnienia tętniczego, choroby wieńcowej, zawału,
  • chorób wywołanych nadmiernym spożywaniem alkoholu lub paleniem tytoniu.


Stresory w pracy

Źródła stresu w pracy mogą być różne. Zwykle pojawia się on jednak w momencie, gdy wymagania przekraczają możliwości pracownika. Czasem pracownik nie ma wystarczającej wiedzy na dany temat, nie ma umiejętności lub wsparcia innych osób do rozwiązania problemów, które napotyka w pracy. Taka osoba znajduje się w stanie stałego napięcia. To może prowadzić natomiast do odczuwania lęku, złości, gniewu czy strachu. Gdy taki stan się przedłuża, pracownik może odczuwać ciągłe zmęczenia, tracić siły, być niechętny do działania. Zła atmosfera, niesprzyjające warunki, niezgrany zespół i przepracowanie to kolejne negatywne zjawiska w miejscu pracy.

Złe warunki pracy wynikają z zaniedbań pracodawcy dotyczących organizacji samego stanowiska pracy. Mowa tu np. o niezapewnieniu odpowiedniej temperatury w pomieszczeniu, potrzebnego sprzętu czy wystarczającego oświetlenia.

Zła atmosfera w pracy to czynnik, na który również aktywnie wpływa postawa pracodawcy. Dbanie o odpowiednie relacje z pracownikami oraz pomiędzy nimi samymi powinno stanowić jeden z priorytetów.


Czynniki zagrożenia w środowisku pracy

Inne czynniki, w wyniku których mogą powstawać warunki szkodliwe dla zdrowia w pracy to:

  • czynniki biologiczne: drobnoustroje komórkowe, hodowle komórkowe, pasożyty wewnętrzne człowieka, które mogą być przyczyną zakażeń, zatruć lub alergii.
  • czynniki fizyczne: promieniowanie, hałas, wibracje, pole elektromagnetyczne, elektryczność. Pyły przemysłowe. Czynniki niebezpieczne, które mogą prowadzić do urazów: ruchome elementy maszyn, poruszające się maszyny, ostre, wystające elementy, przemieszczające się wyroby i materiały.
  • czynniki chemiczne: toksyczne, drażniące, uczulające, rakotwórcze, mutagenne, upośledzające funkcje rozrodcze


Jak chronić pracowników?

Zapewnienie odpowiednich warunków lub zabezpieczeń mających na celu zminimalizowanie wpływu czynników szkodliwych na zdrowie pracowników to podstawa. Aby umożliwić pracownikom swobodny dostęp do opieki medycznej i wielu badań należy również zadbać o odpowiednie ubezpieczenie zdrowotne. Zestawy badań i konsultacji dostępnych w ramach Pracowniczych Programów Profilaktycznych oferowanych przez SALTUS Ubezpieczenia zapewniają szerokie możliwości ochrony zdrowia. Poszczególne warianty można dopasować do potrzeb konkretnych grup pracowników. Przykładowo pracownicy umysłowi, narażeni na choroby układu krążenia z pewnością będą zainteresowani Profilaktyką Kardiologiczną + Walka dla Serca. Zdrowie pracowników narażonych na długotrwałe oddziaływanie hałasu można natomiast zabezpieczyć za pomocą Profilaktyki Nabytych Wad Słuchu.