Udarem nazywamy nagłe zaburzenie funkcji mózgu niemijające po upływie 24 godzin, wywołane nieprawidłowym krążeniem krwi. Coraz częściej występuje u młodych osób. W poniższym tekście wyjaśniamy jak rozpoznać udar, jakie są jego przyczyny oraz czy można mu zapobiec.


Przyczyny udaru mózgu

Czynniki, które wpływają na powstanie udaru mózgu, na które nie mamy wpływu to:

  • pleć – udar najczęściej dotyczy mężczyzn,
  • wiek – najczęściej dotyka osoby po 55. roku życia,
  • predyspozycje genetyczne.

Czynniki ryzyka udaru mózgu, na które mamy wpływ i możemy je wyeliminować:

  • schorzenia serca,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • nadwaga/otyłość,
  • palenie tytoniu,
  • cukrzyca,
  • nadużywanie alkoholu,
  • miażdżyca,
  • zaburzenia gospodarki lipidowej.


Objawy udaru mózgu

To jakie objawy i o jakim nasileniu wystąpią u chorego, zależy od lokalizacji i zasięgu ogniska udarowego. Najczęściej wymienia się:

  • osłabienie mięśni twarzy, które najczęściej przejawia się opadnięciem jednego kącika ust,
  • osłabienie, a nawet niedowład kończyny górnej lub dolnej, albo górnej i dolnej po tej samej stronie ciała,
  • zaburzenie widzenia (podwójne widzenie, ograniczone pole widzenia, utrata widzenia – najczęściej w jednym oku),
  • nagły, silny ból głowy.

Inne oznaki udaru mózgu to:

  • bełkotliwa mowa – spowodowana osłabieniem mięśni języka i gardła. Mowa jest niewyraźna i trudna do zrozumienia,
  • niezgrabne ruchy chorego, potknięcia, upuszczanie przedmiotów,
  • zaburzenia lub utrata przytomności – występują przy rozległym udarze. Chory jest senny, trudno go wybudzić, nie wie, gdzie się znajduje i co się dzieje.


Jak rozpoznać udar mózgu

Jeśli rozpoznajesz objawy alarmujące o tym, że atak może dotyczyć kogoś w otoczeniu, niezwykle ważne jest szybkie działanie. Największe szanse na pełne wyzdrowienie, bez ubytków neurologicznych, mają chorzy niezwłocznie przetransportowani na oddział neurologii.

Rozpoznanie udaru mózgu ułatwia akronim FAST:

  • F (ang. Face) – twarz – opadnięty kącik oka, asymetryczny wyraz twarzy, opadnięty kącik ust.
  • A (ang. Arm) – ramię – osłabienie siły po jednej stronie ciała lub jej całkowity paraliż.
  • S (ang. Speech) – mowa – trudność w wypowiadaniu wyrazów, zaburzenia artykulacji.
  • T (ang. Time) – czas – szybka reakcja, największą szansę na zapobieżenie stratom komórek nerwowych mózgu mają chorzy niezwłocznie poddani odpowiedniej terapii.

Pewną grupę pacjentów dotyka również tzw. lekki udar mózgu. Objawia się bardzo podobnie, jednak średni czas jego trwania to od 15 minut do godziny. Nie należy go bagatelizować, gdyż jest to „sygnał ostrzegawczy” wysyłany przez organizm. U niemal 10% po lekkim udarze, dochodzi do udaru w ciągu miesiąca, a u 20% w ciągu najbliższego roku.


Udar – co dalej?

Jeżeli diagnostyka udaru mózgu potwierdziła jego wystąpienie, specjaliści podejmują wszystkie czynności mające na celu zminimalizowanie uszczerbku oraz powrót chorego do pełnej sprawności. Uzyskanie bezzwłocznej opieki medycznej jest najważniejsze, a każda sekunda ma znaczenie. Z uwagi na to nawet podejrzenie udaru mózgu powinno skłonić do wezwania pomocy.

Często zadawanym pytaniem przez osoby po tej chorobie jest: czy udar mózgu może się powtórzyć? Niestety tak, statystycznie, około 8-10% pacjentów po przebytym udarze, ma kolejny udar w przeciągu roku.


Jak zapobiec udarowi mózgu?

Ponieważ konsekwencje udaru mózgu są bardzo złożone, najlepiej, by osoby znajdujące się w grupie ryzyka dbały o zdrowy styl życia i regularne badania profilaktyczne. Dostęp do odpowiedniej profilaktyki zapewnia Pracowniczy Program Profilaktyczny SALTUS Ubezpieczenia – Profilaktyka Neurologiczna +Walka Z Udarem. Oprócz stałego dostępu do neurologa zapewnia możliwość systematycznego wykonywania EEG, ENG, EMG, CT głowy, MR głowy. Ubezpieczony otrzymuje też dodatkowe wsparcie po ewentualnym wystąpieniu udaru w postaci m.in. domowej pomocy pielęgniarskiej i rehabilitacji poudarowej.

Wśród głównych zaleceń wymienia się:

  • prowadzenie aktywnego stylu życia,
  • niepalenie papierosów,
  • unikanie dużych ilości alkoholu,
  • zredukowanie masy ciała (w przypadku nadwagi lub otyłości),
  • stosowanie zdrowej diety,
  • unikanie stresujących sytuacji,
  • kontrolowanie ciśnienia krwi,
  • kontrolowanie poziomu cukru i cholesterolu,
  • w przypadku chorób serca i cukrzycy – przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniami.


Powrót do pracy po udarze

Powrót do pełnej sprawności jest możliwy – ale ponownie, kluczowa rolę odgrywa tu czas reakcji i szybko udzielona pomoc. Przynajmniej 25% chorych, którzy przeszli niedokrwienny udar mózgu wraca do wszystkich aktywności prowadzonych przed chorobą, w tym również do aktywności zawodowej.